Sai lầm 1: Chọn sai loại hình doanh nghiệp ngay từ đầu
Nhiều startup chọn loại hình doanh nghiệp theo cảm tính hoặc vì đơn giản, mà không cân nhắc kế hoạch phát triển dài hạn — ví dụ chọn công ty TNHH một thành viên dù biết trước sẽ cần gọi vốn từ nhiều nhà đầu tư trong tương lai gần. Hậu quả là phải thực hiện thêm thủ tục chuyển đổi loại hình sau này, tốn thời gian và chi phí không cần thiết. Nên cân nhắc kỹ mô hình phù hợp ngay từ đầu dựa trên số lượng người đồng sáng lập và kế hoạch gọi vốn.
Sai lầm 2: Chậm trễ hoặc bỏ sót nghĩa vụ kê khai thuế ban đầu
Sau khi nhận Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, nhiều startup tập trung vào phát triển sản phẩm mà quên hoặc chậm trễ thực hiện các thủ tục thuế ban đầu như đăng ký phương pháp tính thuế, thông báo phát hành hoá đơn điện tử, kê khai thuế môn bài (với các nghĩa vụ thuế còn áp dụng). Việc chậm trễ này có thể dẫn đến bị xử phạt vi phạm hành chính dù doanh nghiệp chưa phát sinh doanh thu đáng kể.
Sai lầm 3: Không có thoả thuận rõ ràng với đồng sáng lập
Đây là một trong những sai lầm gây hậu quả nghiêm trọng nhất về lâu dài. Nhiều nhóm sáng lập bắt đầu làm việc dựa trên thoả thuận miệng về tỷ lệ sở hữu, vai trò, đóng góp — dẫn đến tranh chấp khi công ty bắt đầu có giá trị hoặc khi có thành viên muốn rời đi. Nên lập thoả thuận bằng văn bản ngay từ đầu về cơ cấu góp vốn, vai trò từng người và cơ chế xử lý khi có thành viên rút lui.
Sai lầm 4: Bỏ qua nghĩa vụ cập nhật thay đổi đăng ký doanh nghiệp
Khi có thay đổi thực tế (đổi địa chỉ văn phòng, thay đổi người đại diện, bổ sung ngành nghề kinh doanh mới), nhiều startup chỉ thay đổi trên thực tế mà quên cập nhật hồ sơ đăng ký doanh nghiệp. Điều này khiến thông tin pháp lý không khớp với thực tế hoạt động, gây rủi ro khi ký hợp đồng, vay vốn hoặc bị kiểm tra.
Sai lầm 5: Không lưu trữ hồ sơ, hợp đồng đầy đủ ngay từ đầu
Giai đoạn đầu khởi nghiệp thường bận rộn, khiến nhiều startup không lưu trữ hợp đồng, biên bản họp, chứng từ kế toán một cách có hệ thống. Đến khi cần rà soát cho việc gọi vốn, kiểm toán, hoặc xử lý tranh chấp, việc thiếu hồ sơ gây khó khăn lớn và có thể ảnh hưởng đến uy tín của doanh nghiệp trước nhà đầu tư.
Cách phòng tránh các sai lầm trên
Nguyên tắc chung là xây dựng thói quen tuân thủ pháp lý và lưu trữ hồ sơ ngay từ ngày đầu thành lập, thay vì để dồn lại xử lý khi đã phát sinh vấn đề. Sử dụng dịch vụ kế toán, pháp lý chuyên nghiệp ngay từ đầu — dù chi phí nhỏ hàng tháng — thường tiết kiệm hơn nhiều so với chi phí khắc phục hậu quả pháp lý về sau.
